سوره تحریم وعایشه وحفصه
«زمخشري ميگويد: آيۀ مباركۀ قرآن إِن
تَتُوبَآ إِلَي اللَهِ خطاب به حفصه دختر عمر و عائشه دختر أبيبكر
است، بر طريق التفات و برگردانيدن وجهۀ سخن از غيبت به تكلّم؛
براي آنكه در معاتبه و سرزنش آنان به نحو بليغ بلكه به نحو ابلغ
دلالت كند.و از ابن عبّاس مروي است كه او ميگفت: من پيوسته بر
اين حريص بودم و اصرار داشتم كه از خود عمر سؤال كنم كه مخاطَب در
خطاب إِن تَتُوبَآ إِلَي اللَهِ چه كسانند؟ و اين دو زن كيانند؟تا
آنكه موسم حجّ بيت الله الحرام پيش آمد و عمر آمادۀ حجّ شد و حركت
كرد. من نيز رهسپار حجّ شدم. در ميان راه عمر براي قضاء حاجت از
جادّه كناره گرفت، و من نيز آفتابه برداشته و از جادّه كنار
رفتم.عمر مشغول وضو گرفتن شد و من موقع را مغتنم شمرده و آب وضو
به روي دست او ميريختم؛ و در اين حال پرسيدم: مراد از اين دو زن
كه مخاطب اين آيه هستند كيستند؟عمر گفت: عجبا اي ابن عبّاس! و مثل
اينكه اين سؤال من بر او سنگين بود و ناگوار.و پس از آن گفت: اين
دو زن حفصه و عائشه هستند.»
پي نوشت:
[1] ـ تفسير «كشّاف» جلد دوّم از طبع كلكتّه در سنۀ 1276 هجريّه كه
قديميترين طبع «كشّاف» است (در مطبعۀ ليسي) ص 1501؛ و در اوّلين
طبع از مطبعۀ شرفيّه (در 1307 هجريّه) ص 471؛ و از طبع دار الكتاب
العربيّـ بيروت لبنان (طبع سنۀ 1366 هجريّه) ج 4، ص 566؛ و در ذيلش
ابن حَجر عَسقلاني در كتاب «الكافي الشّاف في تخريج أحاديث كشّاف»
گفته است: اين حديث متّفقٌ عليه است.
